Katedra Socjologii i Antropologii Obyczajów i Prawa

Powstała z kierowanego przez prof. dra hab. Jacka Marię Kurczewskiego Zakładu Socjologii Obyczajów i Prawa, który w 1997 r. przekształcono w Katedrę Socjologii Obyczajów i Prawa w roku 2009 przemianowaną na Katedrę Socjologii i Antropologii Obyczajów i Prawa. Badania realizowane w ostatnich latach przez pracowników Katedry dotyczą przede wszystkim antagonizmu i pojednania miedzy skonfliktowanymi grupami etnicznymi i religijnymi, społecznych uwarunkowań litygacji i wzorów rozwiązywania sporów w popularnej kulturze prawnej, kulturowej i prawnej sytuacji kobiet, tolerancji i mowy nienawiści, funkcjonowania mniejszości etnicznych i religijnych, sektora organizacji pozarządowych, praktyk i obyczajów cielesnych wraz z kulturą kulinarną. Znaczącą rolę w pracy badawczej i dydaktycznej pełnią również badania terenowe, realizowane corocznie wraz ze studentami i doktorantami Katedry.

Skład osobowy:

• prof. dr hab. Małgorzata Fuszara – kierowniczka katedry
• prof. dr hab. Jacek Kurczewski – profesor emerytowany
• prof. dr hab. Beata Łaciak
• dr hab. Jolanta Arcimowicz, prof. ucz.
• dr hab. Aneta Gawkowska
• dr hab. Aleksandra Herman
• dr Anna Krajewska
• dr Małgorzata Malińska
• dr Paweł Orzechowski
• dr Joanna Śmigielska
• dr Marta Rawłuszko

Doktoranci: mgr Natalia Broniarczyk, mgr Agata Chełstowska, mgr Marta Czapnik, mgr Krzysztof Jabłoński, mgr Patrycja Prochera, mgr Maria Bernat, mgr Aleksandra Firek, mgr Ewa Majdecka, mgr Zofia Nawrocka, mgr Arkadiusz Swojak, mgr Anna Szachewicz, mgr Olga Czeranowska, mgr Chiang Ting-Jung, mgr Edyta Umańska, mgr Urszula Szczepankowska, mgr Marcin Wojtasik, mgr Ewa Zielińska, mgr Karol Kamiński, mgr Edyta Radzewicz, mgr Maria Szymborska, mgr Katarzyna Tasarek-Skrok, mgr Maria Woźniak, mgr Judyta Ziętkowska.

Dydaktyka realizowana przez pracowników Katedry

1. 1. Przedmioty ogólnouniwersyteckie:
      • Actors, Actions and Local-Level Politics (po angielsku)
      • Antropologia intymności
      • Antropologia kulturowa
      • Antropologia prawa
      • Badania społeczno-prawne
      • Communitarianism (po angielsku)
      • Corruption (in English)
      • Diffusion of Innovations, Circulation of Ideas (po angielsku)
      • Gender w mediach
      • Instytucje demokracji
      • Instytucjonalne formy rozwiązywania konfliktów
      • Komunitaryzm
      • Konflikt kultur
      • Korupcja i przeciwdziałanie
      • New Feminism (po angielsku)
      • Obyczajowość medialna
      • Płeć i gender w antropologii kulturowej
      • Płeć w teoriach społecznych
      • Prawa człowieka
      • Prawo i płeć
      • Psychologia polityki
      • Socjologia obyczajów
      • Socjologia prawa
      • Sociology and Anthropology of Law (po angielsku)
      • Socjotechnika propagandy politycznej
      • Społeczna i prawna sytuacja dziecka
      • Studia kobiece
      • Unintended Consequences of Social Action (po angielsku)
      • Współczesne teorie socjologiczne
   2. W ramach programu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych w ISNS prowadzone są następujące ścieżki specjalizacyjne:

Ekspertyza społeczno-obyczajowa Ścieżka na poziomie licencjackim Studenci w ramach specjalizacji będą poznawać zjawiska kulturowe i obyczajowe prezentowane z różnych perspektyw – historii codzienności, zmieniającego się dzieciństwa, współczesnej wielokulturowości, mediów, intymności. W zróżnicowanej formie – wykładów, ćwiczeń i konwersatoriów przyswajać będą wiedzę na temat przemian obyczajów codziennych i odświętnych we współczesnych wielokulturowych i mediatyzowanych społeczeństwach. Spora część zajęć poświęcona zostanie różnym metodom badawczym służącym poznawaniu zjawisk codziennych, prywatnych czy intymnych. Ścieżka przygotowuje do prowadzenia badań i analiz dotyczących zjawisk codzienności i wzajemnych związków między nimi.

Obóz naukowy

Studenci Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych od 26 czerwca do 2 lipca 2025 roku uczestniczyli w obozie naukowych na Spiszu. Celem prac terenowych było zbadanie „Obyczajów Spisza”.

Ogromną pomoc w realizacji badań okazały nam Panie: Stanisława Sołtys – Sołtys Dursztyna i Lucyna Łukasz – Sołtys Krempach. Pani Krystyna Waniczek, która prowadzi portale internetowe Dursztyna i Krempach przekazała nam wiele cennych informacji o lokalnej kulturze. Pani Maria Krzysztofek – dyrektor Domu Kultury w Krempachach podzieliła się ze Studentami swą ogromną wiedzą o „Obyczajach Spisza”.

W obu wsiach aktywnie działają Koła Gospodyń Wiejskich i zespoły folklorystyczne m.in. „Honaj” i „Dolina z Krempach”. Panie Maria Krzysztofek i Sylwia Bednarczyk zaprosiły badaczy ISNS na spotkania z Członkami Kół Gospodyń Wiejskich, podczas których Studenci poznali regionalne obyczaje, pieśni, stroje i skosztowali spiskich specjałów.

Proboszcz Parafii św. Jana Chrzciciela w Dursztynie – Ojciec Paweł Kondratiuk i Proboszcz Parafii św. Marcina w Krempachach – ksiądz Zbigniew Ścisłowicz przekazali Studentom niezwykle interesujące informacje o regionie.

Członkowie Towarzystwa Słowaków w Polsce przybliżyli badaczom ISNS historyczne i współczesne aspekty życia społeczności.

W trakcie badań Studenci mieszkali w Dursztynie we Franciszkańskim Ośrodku Rekolekcyjnym p.w. Salwatora z Horty. Franciszkanie: Ojciec Olivier Gryc i Brat Marek Stanik stworzyli nam doskonałe warunki do pracy, co bardzo doceniamy.

We wsiach Dursztyn i Krempachy spotkaliśmy się z niezwykłą życzliwością Mieszkańców. Oczywiście, jak zawsze w pracy badawczej, zdarzały się również odmowy. Studenci, dzięki praktyce terenowej, mogli przekonać się, jak sami mówili, czy „to jest coś, co chcą robić w życiu”.

Materiał badawczy zebrany przez Studentów Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych, pokazuje niezwykle ciekawy obszar współczesnej obyczajowości wsi Dursztyn i Krempachy. Wyniki badań zostaną opublikowane w monografii, której redakcją naukową zajmują się dr Joanna Śmigielska, dr Małgorzata Malińska i dr Paweł Orzechowski.

 

Socjologia i antropologia płci – kier. prof. dr hab. Małgorzata Fuszara Ścieżka na poziomie magisterskim Ścieżka powstała w oparciu o unikalne, wieloletnie analizy prowadzone w ramach Ośrodka Badań Społeczno-Prawnych nad Sytuacją Kobiet przy ISNS UW, a jej słuchacze zapoznają się zarówno z teoretycznymi jak i empirycznymi osiągnięciami współczesnych women’s studies, men’s studies i gender studies. Słuchaczki i słuchacze zapoznają się z teoriami socjologicznymi, filozoficznymi i feministycznymi odnoszącymi się do płci, a także z podejściem do płci w tradycyjnej i współczesnej antropologii. Studentki i studenci, pod opieką prowadzących zajęcia, będą odtwarzać i analizować kulturowe konstrukcje płci, relacje między płciami, skrypty kobiecości i męskości funkcjonujące w prawie, kulturze, przekazach medialnych. Analizowane będą zagadnienia związane z relacjami władzy, przemocą, prawami reprodukcyjnymi i innymi ważnymi zagadnieniami badanymi i opisywanymi w perspektywie płci. Ścieżka przeznaczona jest przede wszystkim dla osób, które zainteresowane są perspektywą gender, a także przemianami współczesnej kultury i współczesnych społeczeństw i podzielają przekonanie, że nie można ich rozumieć i analizować bez uwzględnienia perspektywy gender, a więc kulturowego i społecznego zróżnicowania płci.